Αιτιολογία της κατάθλιψης

  • font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size
  • Print
  • Το Email σου
Η κατάθλιψη, όπως και όλες οι ψυχικές ασθένειες δεν έχει μία και μοναδική αιτία εκδήλωσης. Η επιστημονική μελέτη των αιτιών της δεν έχει καταλήξει σε μια ή δύο απόλυτες απαντήσεις αλλά έχει επισημάνει μια σειρά από παράγοντες ευαλωτότητας και επικινδυνότητας εκδήλωσης κατάθλιψης. O σύγχρονος επιστημονικός τρόπος σκέψης υποστηρίζει την έννοια της αλληλεπίδρασης μεταξύ α) της εξωτερικής πραγματικότητας β) του τρόπου με τον οποίο σκεπτόμαστε και νοηματοδοτούμε τα πράγματα και γ) του σώματος μας.

 

 Α. Νευροβιολογικοί παράγοντες

1. Γενετικοί παράγοντες
Έρευνες έχουν δείξει πως ένα άτομο με συγγενή πρώτου βαθμού με κατάθλιψη έχει περισσότερες πιθανότητες εμφάνισης κατάθλιψης κατά 1,5%-3% από άτομα του γενικού πληθυσμού υποδεικνύοντας ότι μια βιολογική ευαισθησία μπορεί να κληρονομηθεί από το γενεαλογικό δέντρο. Το πιο αποδεκτό μοντέλο σήμερα είναι ότι διάφορα γονίδια μεταβιβάζουν χαρακτηριστικά που αυξάνουν την ευαλωτότητα στη νόσο καθιστώντας πιο εύκολη την εκδήλωση της όταν επιδράσουν και άλλοι παράγοντες.

2. Βιολογικοί παράγοντες
Ορισμένες οργανικές ασθένειες (π.χ νόσος Parkinson, διαβήτης, καρκίνος, χρόνιος πόνος, υποθυρεοειδισμός, χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα, στεφανιαία νόσος), φάρμακα (π.χ κορτιζόνη, αντιυπερτασιακά) ή ουσίες (αλκοόλ, ναρκωτικά) μπορούν να υποβοηθήσουν ή ακόμα και να προκαλέσουν κατάθλιψη. Στις σωματικές ασθένειες πολλές φορές το σοκ της προσβολής μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της αυτοπεποίθησης και σε μια ιδιαίτερα βίαιη συνειδητοποίηση θνητότητας. Μάλιστα ορισμένες από αυτές επηρεάζουν την εικόνα αλλά και τη λειτουργικότητα του σώματος και εντείνουν μια αίσθηση απελπισίας και ανημποριάς. Το κοινό σημείο των καταστάσεων αυτών είναι ότι δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και επηρεάζουν τη λειτουργία των περιοχών του εγκεφάλου που ρυθμίζουν το συναίσθημα. Συνοπτικά, τα σωματικά νοσήματα είναι δυνατόν να προκαλέσουν συμπτώματα κατάθλιψης μέσω 2 μηχανισμών: α) η καταθλιπτική διάθεση παρουσιάζεται σαν απάντηση στο στρες του να έχει κανείς μια γενική ιατρική κατάσταση και β) η καταθλιπτική διάθεση οφείλεται στα άμεσα φυσιολογικά αποτελέσματα της ιατρικής κατάστασης. Με άλλα λόγια, η ιατρική κατάσταση είναι η αιτία των συμπτωμάτων μέσα από κάποιο φυσιολογικό μηχανισμό.

 

Β. Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες 

1. Παιδική ηλικία
Συσχέτιση εμφανίζει η κατάθλιψη στην ενήλικη ζωή με τραυματικά γεγονότα κατά την παιδική ηλικία όπως: η «ψυχρή» και σκληρή ανατροφή, η σωματική και ψυχολογική κακοποίηση, η απώλεια γονέα, η έλλειψη στοργής, γονείς που χρησιμοποιούσαν το αίσθημα ντροπής ως μέσο ανατροφής, γονείς που έδειχναν ανοιχτά τη προτίμησή τους σε άλλα αδέρφια, γονείς επικριτικοί και ιδιαιτέρως απαιτητικοί ως προς τις επιδόσεις, αλκοολικοί γονείς. Ένα μέρος της σύνδεσης εξηγείται με τον τρόπο που αντιδρά το ανθρώπινο σώμα στον κίνδυνο και το στρες: όταν αντιμετωπίζουμε ένα πραγματικό ή φανταστικό κίνδυνο, στο σώμα μας παράγονται ορμόνες που το οδηγούν να μπει σε διαδικασία μεγάλης έντασης προκειμένου να “ξυπνήσει” και να αντεπεξέλθει στον κίνδυνο. Αυτές οι αλλαγές στην έκκριση των ορμονών, ειδικά όταν είναι μακροχρόνιες, επηρεάζουν την δραστηριότητα του εγκεφάλου. Από την άλλη μεριά, η αντιμετώπιση του στρες είναι μια ικανότητα που μαθαίνεται μέσα από τις εμπειρίες ήδη από την παιδική ηλικία. Όταν ένα παιδί δεν έχει μάθει πώς να αντιμετωπίζει τα προβλήματα με υγιείς και αποτελεσματικούς τρόπους, τότε ίσως να είναι λιγότερο ικανό να αντιμετωπίσει επιτυχημένα το στρες ως ενήλικας.


2. Γεγονότα και καταστάσεις στην ενήλικη ζωή 
Σημαντικές αλλαγές στη ζωή ενός ατόμου μπορούν να πυροδοτήσουν συμπτώματα κατάθλιψης. Στρεσογόνα γεγονότα όπως ένα διαζύγιο, η οικονομική δυσχέρεια, η απώλεια εργασίας και η παρατεταμένη ανεργία, μια ερωτική απογοήτευση, ο θάνατος κάποιου κοντινού προσώπου, ή μια σωματική/σεξουαλική επίθεση συνδέονται στενά με την εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Αποτελούν δύσκολες καταστάσεις οι οποίες στοιχίζουν σε συναισθηματικό, συμβολικό και υλικό επίπεδο που το άτομο δεν ξέρει πως να διαχειριστεί. Επίσης, χρόνιες ψυχοπιεστικές καταστάσεις που αποτυπώνουν δυσαρμονία στις σχέσεις με σημαντικά πρόσωπα (όπως συγκρουσιακή προσωπική σχέση ή αγχώδες εργασιακό περιβάλλον) μπορούν να συμβάλλουν στην εκδήλωση κατάθλιψηςΗ μοναξιά είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας επικινδυνότητας εμφάνισης κατάθλιψης. Η έλλειψη δυνατότητας έκφρασης συναισθήματος οδηγεί στην ολοένα και πιο αφόρητη συσσώρευση ποικίλων συναισθημάτων όπως η αδικία, η απελπισία, η απογοήτευση κ.α. Ορισμένες επιφανειακές τυπικές σχέσεις δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την σημαντικότητα μιας αληθινής επαφής με ένα άτομο που παρέχει αποδοχή, κατανόηση και υποστήριξη.

Γ. Στοιχεία προσωπικότητας
Κάποια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας όπως είναι η αγχώδης αντιμετώπιση καταστάσεων, η τελειομανία, η χαμηλή αυτοπεποίθηση/αυτοεκτίμηση, και η απαισιόδοξη στάση ζωής μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην εκδήλωση καταθλιπτικών τάσεων. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν συνήθως στάσεις ζωής που έχει καλλιεργήσει ένα άτομο και χρησιμοποιεί καθημερινώς. Η απαισιόδοξη θεώρηση των πραγμάτων δεν αποτελεί φυσικά από μόνη της παθολογία. Ενίοτε, όμως, τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με κάποιους από τους υπόλοιπους παράγοντες, μπορεί να συμβάλλουν στην εκδήλωση και διατήρηση της κατάθλιψης.

 

Συμπερασματικά: Όπως είπαμε και στην αρχή, για την εκδήλωση κατάθλιψης συνηγορούν μια σειρά από διαφορετικοί παράγοντες. Δεν πάσχουν από κατάθλιψη όλοι οι άνεργοι ή όλοι οι οικονομικά ασθενείς ή όσοι είχαν δύσκολη παιδική ηλικία. Επίσης η κατάθλιψη δεν είναι μια νόσος βιολογικά προκαθορισμένη να εκδηλωθεί ανεξαρτήτως των συνθηκών ζωής. Η διάγνωση της κατάθλιψης με μια και μοναδική αιτία αποτελεί μια απλουστευτική απεικόνιση της πολύπλοκης φύσης της ασθένειας και αναμένεται να δυσκολέψει την διαδικασία της αποθεραπείας αλλά και την προστασία από τον κίνδυνο της υποτροπής.

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Η συγγραφή του παραπάνω άρθρου είναι αποτέλεσμα αναλυτικής διερεύνησης. Περισσότερα εδώ.

 

Βαθμολόγησε αυτό το άρθρο
(0 votes)

Γράψε το σχόλιό σου

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο είναι μέρος του συνολικού Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, γνωστού ως EEA Grants. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Στόχος του Προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και η ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.



Τονίζεται πως η σελίδα σε καμία περίπτωση ΔΕΝ παρέχει κλινικές υπηρεσίες (ψυχιατρικές, φαρμακευτικές ή ψυχοθεραπευτικές) και ΔΕΝ τις υποκαθιστά με οποιονδήποτε τρόπο. Σας συνιστούμε να συμβουλεύεστε πάντοτε τον ειδικό με τον οποίο συνεργάζεστε πριν ακολουθήσετε οποιαδήποτε συμβουλή ή οδηγία που ενδεχομένως διαβάσατε στις στα άρθρα. Γενικότερα, σας συνιστούμε να ζητάτε πάντοτε την συνδρομή ειδικού επαγγελματία ψυχικής υγείας πριν πάρετε οποιαδήποτε απόφαση που αφορά είτε την δική σας θεραπεία είτε την θεραπεία άλλων.

Κύλιση στην Αρχή