Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες

  • font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size
  • Print
  • Το Email σου
Η αυτοκτονία αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα προβλήματα στον τομέα της υγείας. Η αιτιολογία της διαμορφώνεται από μία πληθώρα παραγόντων που σχετίζονται με τη ψυχική κατάσταση, με τις εμπειρίες και τα γεγονότα της ζωής, με κοινωνικές και βιολογικές παραμέτρους και με την προσωπικότητα.Παρακάτω αναφέρονται βασικοί παράγοντες κινδύνου καθώς και προστατευτικοί παράγοντες:

 

Παράγοντες κινδύνου

1. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Φύλο: Οι άνδρες αυτοκτονούν 3 φορές πιο συχνά από ότι οι γυναίκες. Την ίδια στιγμή, οι γυναίκες κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας 4 φορές συχνότερα από ότι οι άνδρες. Μια πιθανή εξήγηση γι αυτό το “φυλετικό παράδοξο” σχετίζεται με την επιλογή περισσότερο φονικής μεθόδου αυτοκτονίας από τους άντρες (π.χ. πυροβολισμός).

Ηλικία: Οι περισσότερες αυτοκτονίες συμβαίνουν στις ηλικίες μεταξύ 15 και 35 ετών καθώς και πάνω από 65 ετών.

Φύλο και ηλικία: Από την ηλικία των 50 ετών, τα ποσοστά αυτοκτονιών στις γυναίκες φαίνονται προοδευτικά να ελαττώνονται. Όσον αφορά τους άνδρες, τα ποσοστά παρουσιάζουν αισθητή αύξηση μετά την ηλικία των 45. Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε πως, ενώ όσοι σκέφτονται την αυτοκτονία και κάνουν απόπειρες είναι ως επί το πλείστον νέοι και γυναίκες, αυτοί που τελικά την πραγματοποιούν είναι συνήθως μεγαλύτεροι άνδρες.

Οικογενειακή κατάσταση: Το ποσοστό των αυτοκτονιών είναι διπλάσιο σε ανύπαντρα άτομα έναντι των παντρεμένων. Φαίνεται πάντως πως οι ανύπαντροι άνδρες συνδέονται με μεγαλύτερο αυτοκτονικό κίνδυνο απ’ ότι οι ανύπαντρες γυναίκες. Τα διαζευγμένα, σε διάσταση ή σε χηρεία άτομα εμφανίζουν τέσσερις με πέντε φορές υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονίας σε σύγκριση με τους παντρεμένους.

Η ανεργία και η συνεπαγόμενη φτώχεια: Μελέτη σε 26 χώρες της Ευρώπης, για το διάστημα 1970-2006, κατέδειξε ότι για κάθε αύξηση 1% στην ανεργία, υπήρχε αύξηση 0,8% στις αυτοκτονίες, στις ηλικίες κάτω των 65 ετών. Το ποσοστό αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνεται και για τη χώρα μας (Antonakakis & Collins, 2014).


2. ΨΥΧΙΚΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ

Σε ποσοστό που υπερβαίνει το 90%, τα περιστατικά αυτοκτονιών και αποπειρών συνδέονται με μια ψυχιατρική διαταραχή, χωρίς αυτό να σημαίνει πως όλοι οι ασθενείς με ψυχική διαταραχή θα εκδηλώσουν αυτοκτονικότητα. Η παρουσία ψυχοπαθολογίας μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιμετωπίζει τις καταστάσεις της ζωής του. Επιπλέον, επηρεάζει το κίνητρο για δράση και μειώνει τον βαθμό στο οποίο τα άτομα αναζητούν βοήθεια. Η συντριπτική πλειοψηφία πάντως των ανθρώπων που ζουν με μια ψυχική διαταραχή δεν βάζουν τέλος στη ζωή τους. Μόνο όταν βιώνουν μια οξεία κρίση ή ένα τραυματικό γεγονός και παράλληλα δεν έχουν ένα λειτουργικό κοινωνικό, οικογενειακό ή φιλικό πλαίσιο στήριξης, τότε μπορεί να καταφύγουν στην αυτοκτονία.

3. ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ
Ασθένειες όπως ο καρκίνος, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, οι νευρολογικές παθήσεις (όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας), η νεφρική ανεπάρκεια (που χρειάζεται συστηματική αιμοκάθαρση) και μυοσκελετικές παθήσεις (που πρεοκαλούν αναπηρία ή παραμορφώσεις) αποτελούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Γενικά, η σωματική νόσος που είναι χρόνια, επώδυνη, στιγματιστική, ανίατη ή τερματική συνδέεται με υψηλό κίνδυνο.

4. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΑΠΟΠΕΙΡΑΣ
Είναι ο σημαντικότερος προβλεπτικός δείκτης μελλοντικής απόπειρας αυτοκτονίας. Ο κίνδυνος νέας απόπειρας είναι ιδιαίτερα αυξημένος τους πρώτους έξι μήνες μετά την πρώτη απόπειρα και παραμένει υψηλός εφόρου ζωής. Επιπλέον, ο κίνδυνος αυξάνει σε περίπτωση που έχει αυτοκτονήσει ή αποπειραθεί να αυτοκτονήσει κάποιο μέλος της οικογένειας.

5. ΨΥΧΟΠΙΕΣΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Η κοινωνική απομόνωση και μοναξιά, η ύπαρξη κακοποίησης (σωματικής/σεξουαλικής), οι συγκρουσιακές διαπροσωπικές σχέσεις, σημαντικές απώλειες (πένθος, χωρισμός), απώλεια ρόλου (ως αποτέλεσμα συνταξιοδότησης ή απόλυσης), αίσθημα ντροπής και φόβος για δημόσιο διασυρμό (π.χ. όταν έχει βρεθεί ένοχος για κάτι), το στίγμα (που εμποδίζει την αναζήτηση βοήθειας), η ευκολία πρόσβασης σε θανατηφόρα μέσα.



Προστατευτικοί παράγοντες

Ο γάμος: Η δυνατότητα να μιλήσει το άτομο με τον/την σύζυγο για τα προβλήματα και τις ευθύνες του φαίνεται να επιδρά αποτρεπτικά προς την αυτοκτονία.

Το μορφωτικό επίπεδο: Υψηλά επίπεδα εκπαίδευσης είναι πιθανό να μειώσουν τον κίνδυνο της αυτοκτονίας προσδίδοντας στα άτομα καλύτερη αίσθηση αυτοελέγχου και διευκολύνοντας την πρόσβασή τους σε κοινωνικές ομάδες που προάγουν τη συνεχή βελτίωση του κοινωνικού κεφαλαίου τους. Επιπρόσθετα, η εκπαίδευση μπορεί να ενδυναμώσει τις στρατηγικές διαχείρισης των αγχογόνων κοινωνικών καταστάσεων.

Η κοινωνική στήριξη: Η ύπαρξη διαθέσιμων και ικανοποιητικών διαπροσωπικών σχέσεων έχει βρεθεί να επηρεάζει σημαντικά την φυσική και ψυχική υγεία του ατόμου. H ύπαρξη μεγάλων κοινωνικών δικτύων εξασφαλίζει στα άτομα θετικές εμπειρίες και κοινωνικούς ρόλους στην κοινότητα που επιφέρουν την κοινωνική επιβράβευση. Επιπλέον, θωρακίζει το άτομο από τις αρνητικές επιδράσεις που ενδέχεται να προκύψουν από καταστάσεις υψηλού στρες.

 

Φωτογραφία πηγών βοήθειας σε δύσκολες στιγμές από εκπαιδευτικό του προγράμματος "Πολίτες Ενάντια στην Κατάθλιψη"

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Η συγγραφή του παραπάνω άρθρου είναι αποτέλεσμα αναλυτικής διερεύνησης. Περισσότερα εδώ.

Βαθμολόγησε αυτό το άρθρο
(1 Vote)

Γράψε το σχόλιό σου

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο είναι μέρος του συνολικού Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, γνωστού ως EEA Grants. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Στόχος του Προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και η ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.



Τονίζεται πως η σελίδα σε καμία περίπτωση ΔΕΝ παρέχει κλινικές υπηρεσίες (ψυχιατρικές, φαρμακευτικές ή ψυχοθεραπευτικές) και ΔΕΝ τις υποκαθιστά με οποιονδήποτε τρόπο. Σας συνιστούμε να συμβουλεύεστε πάντοτε τον ειδικό με τον οποίο συνεργάζεστε πριν ακολουθήσετε οποιαδήποτε συμβουλή ή οδηγία που ενδεχομένως διαβάσατε στις στα άρθρα. Γενικότερα, σας συνιστούμε να ζητάτε πάντοτε την συνδρομή ειδικού επαγγελματία ψυχικής υγείας πριν πάρετε οποιαδήποτε απόφαση που αφορά είτε την δική σας θεραπεία είτε την θεραπεία άλλων.

Κύλιση στην Αρχή