Στίγμα

  • font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size
  • Print
  • Το Email σου
Ψυχική νόσος είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να εκφράσει μια μεγάλη ομάδα διαταραχών που προκαλούν προβλή­ματα στη σκέψη, στο συναίσθημα και τη συμπεριφορά του ανθρώπου αλλά και στην επικοινωνία του με τον συνάνθρωπο. Μέχρι και πριν από μερικές δεκαετίες ήταν συνώνυμη με το μυστηριώδες, το αινιγματι­κό το ανίατο και το επικίνδυνο. Το σκηνικό της ψυχικής ασθένειας και η εικόνα του ψυχικά αρρώστου δείχνουν να αλλάζουν τα τελευ­ταία χρόνια με την πρόοδο της ψυχοφαρμακολογίας, την παράλληλη χρήση πολλών και ποικίλων ψυχοθεραπευτικών παρεμ­βάσεων και τη δημιουργία σύγχρονων ψυχιατρικών υπηρεσιών μέσα στην κοινότητα.

 

Παρ’ όλα αυτά η ψυχική νόσος παραμένει ακόμη εν πολλοίς ανεξιχνίαστη και γριφώδης, ένα πεδίο ανεξερεύνητο για το πλατύ κοινό που καλύπτεται από πλήθος λαθεμένες απόψεις, προκαταλήψεις, δοξασίες και φόβους που της προσδίδουν το χαρακτή­ρα του μύθου και το στοιχείο του στίγματος.

Ως στίγμα ονομάζεται μια ανεπιθύμητη, δυσφημιστική ιδιότητα που στερεί από κάποιον το δικαίωμα της πλήρους κοινωνικής αποδοχής, ενώ ταυτόχρονα τον αναγκάζει να προσπαθεί να κρύψει, όταν είναι δυνατόν, την αιτία που προκαλεί αυτήν την αντιμετώπιση. Το στίγµα στη σύγχρονη εποχή χρησιμοποιείται ιδιαίτερα για να καταδείξει ότι κάποιες συγκεκριμένες ασθένειες (π.χ. φυματίωση, καρκίνος, ψυχικές ασθένειες) καθώς και τα χαρακτηριστικά και οι συμπεριφορές που τις συνοδεύουν, σχετίζονται µε την κινητοποίηση προκαταλήψεων σε βάρος των ατόµων που πάσχουν από αυτές. Χρήσιμες έννοιες στο φάσμα του στίγματος είναι οι εξής:

  • Τα στερεότυπα ορίζονται ως αρνητικές κυρίως κοινωνικές γνωστικές δομές που προκαθορίζουν τη συμπεριφορά μας (για παράδειγμα, η αρνητική πεποίθηση ότι τα άτομα με σχιζοφρένεια είναι επικίνδυνα).
  • Οι προκαταλήψεις είναι οι γνωσιακές και συναισθηματικές αντιδράσεις που αναπτύσσονται όταν ένα άτομο ή μια ομάδα ενστερνίζεται τα αρνητικά στερεότυπα (για παράδειγμα, αποδέχομαι την πεποίθηση ότι τα άτομα με σχιζοφρένεια είναι επικίνδυνα και τα φοβάμαι).
  • Διάκριση είναι η αντίδραση που ακολουθεί την προκατάληψη (για παράδειγμα, πιστεύω ότι τα άτομα με σχιζοφρένεια είναι επικίνδυνα, τα φοβάμαι και αποφεύγω να δουλέψω μαζί τους).

 

Στιγματιστική διαδικασία: Ο στιγματισμός και οι διακρίσεις έχουν συχνά σχέση με την «κοινωνική απόσταση» που επιθυμούν να πάρουν ενίοτε άτομα με ψυχική ασθένεια από την κατηγορία του «ψυχικά ασθενούς». Συγκεκριμένα οι Link και Phelan (2001) σχημάτισαν την εξής θεωρία γέννησης και διαιώνισης στιγματιστικών αντιλήψεων:

 

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΤΙΓΜΑΤΟΣ

 

Έλλειψη πόρων για τη δημιουργία υπηρεσιών ψυχικής υγείας

Στις περισσότερες χώρες του κόσµου τα προγράµματα ψυχικής υγείας λειτουργούν µε τεράστιες οικονομικές ελλείψεις. Ακόµα και στις πιο ανεπτυγμένες χώρες, τα κονδύλια είναι δυσεύρετα. Είναι πολύ πιθανό η δυσπραγία εύρεσης πόρων για υπηρεσίες ψυχικής υγείας να εξηγείται -τουλάχιστον- μερικώς  από το στίγμα που συνοδεύει τις ψυχικές ασθένειες.


• Προβλήματα στέγασης

Οι ιδιοκτήτες συχνά αρνούνται να μισθώσουν τα σπίτια τους σε άτομα µε ψυχιατρικά προβλήματα και υπάρχουν γειτονιές που εμποδίζουν την εγκατάσταση ξενώνων με ψυχικά ασθενείς. Ως αποτέλεσμα, πολλά άτομα µε σοβαρές ψυχιατρικές ασθένειες βρίσκονται χωρίς στέγη ή ζουν σε υποβαθμισμένες περιοχές κάτω από άθλιες συνθήκες.


• Ευκαιρίες απασχόλησης

Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι ψυχικά ασθενείς διαθέτουν σημαντική ικανότητα να εργαστούν, ακόμη και τη περίοδο που έχουν συμπτώματα και πολλοί από αυτούς διαθέτουν και ειδικές δημιουργικές δεξιότητες, ένα πολύ μικρό ποσοστό βρίσκει δουλειά κυρίως λόγω της αρνητικής στάσης των εργοδοτών.

 

 • Κοινωνική απομόνωση

Στις ανεπτυγμένες χώρες, τα άτομα µε μια σοβαρή ψυχική διαταραχή βιώνουν μια ιδιότυπη κοινωνική απομόνωση που οφείλεται όχι μόνο στα συμπτώματα της ασθένειάς τους, αλλά και στο κοινωνικό στίγμα. Λίγες επαφές με φίλους, έκπτωση των οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών, «ιδρυματισμός στην κοινότητα», είναι μερικά από τα στοιχεία που συνθέτουν την κοινωνική απομόνωση.


•Αρνητικές επιπτώσεις στην πορεία της νόσου

Πώς μπορεί το στίγμα που συνοδεύει την ψυχική ασθένεια να επηρεάσει τα συμπτώματα και να διαμορφώσει την πορεία της ασθένειας; Υποστηρίζεται ότι οι ασθενείς που έχουν αποδεχτεί τη διάγνωση της ψυχικής ασθένειας αισθάνονται µια εσωτερική πίεση να πειθαρχήσουν στο στερεότυπο του ανήμπορου και άχρηστου, µε επακόλουθο τη µεγαλύτερη κοινωνική απόσυρση και την υιοθέτηση του ρόλου του ανάπηρου. Αναπτύσσουν έτσι, συναισθήματα ματαίωσης και απογοήτευσης, ντροπής και ενοχής, οδηγούνται στην «εσωστρέφεια», στο ερμητικό κλείσιμο στον «εαυτό τους» και σηκώνουν μόνοι το βαρύ φορτίο της αρρώστιας με το δικό τους τρόπο. Ο δρόμος αυτός τους οδηγεί τελικά στην περιθωριοποίηση, την απομόνωση και τον αποκλεισμό.


•Αρνητικές επιπτώσεις στην οικογένεια

Εκτός από τον ίδιο τον άρρωστο και η οικογένειά του υφίσταται τις συνέπειες του στίγματος. Τα μέλη της οικογένειας πέρα από το βάρος της φροντίδας και της υποστήριξης του ψυχικά ασθενούς, αντιμετωπίζουν και το βάρος των κοινωνικών προκατάληψεων και της παραπληροφόρησης γύρω από την οντότητα της ψυχικής ασθένειας. Πολλές φορές λοιπόν αδυνατούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και να διεκδικήσουν αυτά που δικαιούνται για λογαριασμό του αρρώστου καθώς αναγκάζονται να αποκρύψουν την ύπαρξη της ψυχικής ασθένειας στην οικογένειά τους φοβούμενοι για το γνωστό "τι θα πει ο κόσμος".

Στο παρακάτω βίντεο ο Noah ο οποίος είχε κατάθλιψη.άγχος και αυτοκτονικό ιδεασμό μιλάει για τον στίγμα της κατάθλιψης:

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Η συγγραφή του παραπάνω άρθρου είναι αποτέλεσμα αναλυτικής διερεύνησης. Περισσότερα εδώ.

 

Βαθμολόγησε αυτό το άρθρο
(0 votes)

1 comment

  • Kwstas V.

    Kwstas V. - Πέμπτη, 05 Νοεμβρίου 2015

    Tha ithela tin apodoxi sas kai tis enimerwseis sas oson afora tin psixiki noso kai tin antimetopisi tis. Euxaristw

    Report

Γράψε το σχόλιό σου

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο είναι μέρος του συνολικού Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, γνωστού ως EEA Grants. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Στόχος του Προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και η ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.



Τονίζεται πως η σελίδα σε καμία περίπτωση ΔΕΝ παρέχει κλινικές υπηρεσίες (ψυχιατρικές, φαρμακευτικές ή ψυχοθεραπευτικές) και ΔΕΝ τις υποκαθιστά με οποιονδήποτε τρόπο. Σας συνιστούμε να συμβουλεύεστε πάντοτε τον ειδικό με τον οποίο συνεργάζεστε πριν ακολουθήσετε οποιαδήποτε συμβουλή ή οδηγία που ενδεχομένως διαβάσατε στις στα άρθρα. Γενικότερα, σας συνιστούμε να ζητάτε πάντοτε την συνδρομή ειδικού επαγγελματία ψυχικής υγείας πριν πάρετε οποιαδήποτε απόφαση που αφορά είτε την δική σας θεραπεία είτε την θεραπεία άλλων.

Κύλιση στην Αρχή